Feedback formulier







Stress

Wat is stress?

Cijfers over stress

Stress symptomen

Tips tegen stress

Oorzaken van stress

Weerbaarder tegen stress

Wat is stress?

De meeste mensen denken dat stress per definitie slecht is. Heeft iemand het over stress, dan zijn termen als ‘sombere stemming’, ‘uitputting’, ‘nergens meer zin in’ nooit ver weg.

Toch is er ook een vorm van stress die juist energie geeft. We kennen allemaal het gevoel van kriebels in je buik voor een spannende ontmoeting of je hart dat een sprongetje maakt vlak voordat je een presentatie geeft. Je lichaam geeft aan: ik ben er klaar voor, kom maar op!

In het Engels zijn er twee verschillende termen voor deze verschillen in stress. Het negatieve gevoel wordt ‘distress’ genoemd en de energieboost voordat je iets leuks gaat doen noemt men ‘eustress’.

Hoewel het twee verschillende termen zijn, kunnen ze wel degelijk in elkaars verlengde liggen. De positieve spanning van een nieuwe opdracht kan bijvoorbeeld omslaan naar een negatieve stemming als het werk je boven je hoofd uitstijgt. Een belangrijk verschil tussen positieve stress en negatieve stress is dat de eerste kortstondig is, waardoor het lichaam tijd heeft om bij te komen, terwijl negatieve stress vaak langer aanhoudt, waardoor het lichaam geen tijd heeft om bij te komen en weer op te laden.

Cijfers over stress

De cijfers liegen er niet om. Maar liefst 7 procent van de Nederlandse bevolking lijdt aan een vorm van stress. Dat zijn ruim 850.000 mensen die een zware tol op hun lichaam eisen.

Stress zorgt er onder andere voor dat het immuunsysteem verzwakt, het brein niet optimaal functioneert en slapen een onmogelijke opgave wordt. Op deze manier komt iemand die te kampen krijgt met stress binnen de kortste keren terecht in een negatieve spiraal van pijntjes, ziektes, slapeloze nachten en extra spanningen. Soms met een dieptepunt (ontslag, verbreken van relatie, ernstige ziekte) tot gevolg.

Uit verschillende onderzoeken blijkt stress een grote risicofactor te zijn voor lichamelijke kwalen. Uit een onderzoek bleek bijvoorbeeld dat 60 tot 90 procent van alle doktersbezoeken gerelateerd zijn aan stress. Uit een ander, groots opgezet onderzoek van de University of London bleek dat verwaarloosde reacties op stress een groter risico op kanker en hartkwalen vormen dan ofwel roken van sigaretten of het eten van voedsel met een hoog cholesterol-gehalte.

De stress cijfers

  • 25% van alle werknemers heeft vermoeidheidsklachten
  • 50 nieuwe arbeidsongeschikten komen er elke dag bij door stress
  • 30% van de stressklachten wordt veroorzaakt door arbeidsconflicten
  • 1.25 miljard per jaar zijn de kosten voor de sociale zekerheid door stress
  • 10.000 mensen komen per jaar door stress in de WAO
  • 33% van de werknemers die last hebben van stress wil het bedrijf waar ze werken op korte of lange termijn verlaten
  • 40 keer per dag komen we gemiddeld in een stressvolle situatie, zoals druk verkeer of een moeilijk gesprek

Sectoren met de grootste stressrisico’s zijn: horeca, onderwijs, gezondheidszorg en welzijnszorg. Daarnaast: vervoer, communicatie en openbaar bestuur (politie).

 

Wat kunnen symptomen zijn van stress?

  • Spanning van spieren, spasmes
  • Hoofd-, rug- en nekpijn
  • Slechte spijsvertering, hetgeen uiteindelijk kan lijden tot maagzweren
  • Huidirritaties
  • Vermoeidheid
  • Slapeloosheid
  • Angstig
  • Hoge bloeddruk, hetgeen kan leiden tot hartkwalen
  • Alcohol- of drugsmisbruik
  • Kanker
  • Depressie
  • Suïcide

Onderzoeken

  • Perkins, A. (1994). Saving Money By Reducing Stress. Harvard Business Review.
  • Cryer, B. (1996). Neutralizing Workplace Stress: The Physiology of Human Performance and Organizational Effectiveness.

Stress en controle

We hebben een haat-liefde relatie met controle: teveel controle is saai, maar te weinig controle is angstaanjagend. Waarom is controle zo belangrijk?

Niets is zo geestdodend als een wedstrijd die je niet kan verliezen, een interview dat niet verrast of een circusact die niet fout kan gaan. Probeer jezelf eens te kietelen. De kans is klein dat er een glimlach op je gezicht verschijnt, omdat er totaal geen verrassingselement in zit. Teveel controle zorgt er al snel voor dat iets saai wordt en we interesse verliezen.

We willen een beetje uitdaging, maar zodra een gebrek aan controle voorbij een bepaald punt komt, slaat alles om.

De controle verliezen heeft iets angstaanjagends, zo vonden de onderzoekers Sally Dickerson en Margaret Kemeny. In 2004 publiceerden ze een onderzoek dat antwoord gaf op de vraag: wat is onze grootste bron van stress? Dickerson en Kemeny plozen 208 studies naar stress uit, waarin stress bij mensen werd gemeten terwijl ze onder druk een taak moesten uitvoeren.

Stresshormoon cortisol

De onderzoekers keken naar de cortisolwaarden van mensen in spannende situaties. Een fysiologische aanwijzing voor stress is een toename van het hormoon cortisol in het bloed. Bij een dreiging van gevaar zorgt dit hormoon er onder andere voor dat er meer glucose in het bloed wordt gepompt en de spijsvertering zo goed als stil komt te liggen: het lichaam is klaar om te vechten of te vluchten.

Twee dreigingen bleken voor de hoogste waarden van cortisol te zorgen. Ten eerste was het idee dat mensen iemand negatief beoordelen, een sociale dreiging. De tweede was een gebrek aan controle op de uitkomst van een taak die iemand moest uitvoeren. Vooral de combinatie van sociale dreiging met een gebrek aan controle, bijvoorbeeld wanneer een kritisch publiek toekeek hoe iemand een taak maakte waarin hij geen controle had op de uitkomst, bleek een mix dat voor de hoogste cortisolwaarden zorgde.

Gevaarlijke versterker

Hoewel er vele dreigende situaties te bedenken zijn – van levensbedreigende momenten tijdens aardbevingen tot bedreigingen van de sociale status op een podium – is er een factor die een gevaarlijke versterker vormt op al die momenten: een gebrek aan controle. Geen controle hebben of de controle verliezen zorgt in de ergste gevallen voor pure paniek.

Met toenemende stress sluiten meer en meer cognitieve functies af, niet in de laatste plaats het geheugen. Met andere woorden, op zulke momenten verliezen we niet alleen de controle op onze omgeving, maar ook op onszelf.

Onderzoek naar controle en stress

  • Dickerson, S. S., & Kemeny, M. E. (2004). Acute stressors and cortisol responses: A theoretical integration and synthesis of laboratory research. Psychological Bulletin 130(3), 355-391.

Weerbaarder tegen stress

In hun boek ‘Resilience: the Science of Mastering Life’s Greatest Challenges’ beschrijven de psychiaters Steven Southwick en Dennis Charney zes wetenschappelijk onderbouwde tips voor het bouwen van weerstand.

Het boek is het resultaat van hun jarenlange onderzoek naar mensen die terugkwamen van tegenslagen en zich tegen stress wisten te wapenen. Zo vormden interviews met mensen die terugveerden na stressvolle gebeurtenissen als martelingen en die onder hoge druk wisten te presteren inspiratiebronnen voor de tips. Hieronder in het kort de zes strategieën die veerkracht vergroten.

Zes tips voor het vergroten van weerstand tegen stress:

  1. Leer je emoties reguleren. ‘Wanneer je met een spannende situatie of negatieve episode wordt geconfronteerd, kan het handig zijn om te denken: Is er een minder destructieve manier om ernaar te kijken?’
  2. Train een positieve maar realistische blik. ‘Realistische optimisten besteden geen aandacht aan onnodig negatieve informatie, maar kijken wel naar slecht nieuws dat relevant is om met de tegenslag om te gaan.’
  3. Zorg ervoor dat je fysiek fit bent. ‘Mensen die bewegen hebben minder last van depressie en angst.’
  4. Daag jezelf uit. ‘Als een persoon steeds moeilijkere uitdagingen probeert, zal hij of zij geleidelijk leren om te gaan met steeds hogere niveaus van stress.’
  5. Onderhoud een sociaal netwerk. ‘Veel sociale steun is gelinkt aan betere psychologische uitkomsten na verscheidene trauma’s, waaronder seksueel misbruik en oorlog.’
  6. Imiteer weerbare rolmodellen. ‘Zoek in je sociale kringen naar mensen die snel van ontberingen herstellen en leer van hen. Familieleden, collega’s, onderwijzers, coaches en zelfs historische of fictieve figuren kunnen als veerkrachtige rolmodellen fungeren.’

Stressdetox.net located at Leidsestraat 74 , Amsterdam, Netherlands . Reviewed by 154 customers rated: 4.8 / 5